شمع موتور و انواع آن

شمع موتور

یکی از قطعات اصلی موتور هر خودرو، شمع موتور آن می‌باشد که وظیفه جرقه‌زنی و به نوعی روشن نمودن خودرو را دارد.

تعویض شمع یکی از مهمترین موارد در تعمیر و نگهداری خودرو محسوب می‌گردد چرا که این قطعه کوچک نه چندان گران‌قیمت تاثیر بسزایی در عملکرد فنی خودرو و کاهش مصرف سوخت دارد.

اما شمع‌ها جزو قطعات مصرفی برشمرده می‌شوند و باید در زمان مشخص تعویض گردد. البته امکان دارد شمع  دچار خرابی شود که در این صورت باید زودتر از موعد مقرر تعویض شود.

در مقاله پیش رو بطور کامل به زمان تعویض شمع‌ها خواهیم پرداخت اما پیش از آن بهتر است با مواردی چون وظیفه شمع‌ها، عملکرد و نشانه خرابی این قطعه مهم آشنا شوید.

شمع خودرو چیست؟؟؟

شمع خودرو قطعه کوچکی است که داخل سیلندر موتور قرار می‌گیرد و از یک سمت ولتاژ بالا به آن اعمال می‌شود و در سمت دیگر که داخل سیلندر قرار می‌گیرد جرقه ایجاد می‌شود. این جرقه باعث انفجار مخلوط هوا و بنزین در داخل سیلندر موتور می‌شود که این انفجار در نهایت نیروی لازم را برای موتور فراهم می‌کند.

نحوه عملکرد شمع خودرو چگونه است؟؟؟

موتور خودرو‌های درون‎سوز با سوخت (بنزین) کار می‌کند، اما عملکرد موتور بدون الکتریسیته ممکن نخواهد بود.
بسیاری از قطعات خودرو با الکتریسیته کار می‌کنند، حتی در هنگام روشن شدن موتور هم نیاز به آن ضروری است. شمع‌ها توسط وایر شمع به سیستم احتراق خودرو متصل می‌شوند.

الکتریسیته توسط دینام در موتور تولید می‌شود و به شمع‌ها انتقال می‌یابد، جایی که شمع با ایجاد قوس الکتریکی در داخل سیلندر عامل جابجایی پیستون و تولید نیرو خواهد شد.
شمع‌ها جزء حیاتی سیستم تولید نیرو در اتومبیل شما می‌باشند.

انواع شمع موتور

بطور یقین شمع‌های سوزنی، علت بکار بردن پلاتین‌های متعدد در ساخت شمع صرفا بالا بردن طول عمر آن است و امکان جرقه‌زنی همزمان همه الکترودها با هم با سیستم ولتاژ خودروهای استاندارد تقریبا محال است.

فقط در زمان‌هایی که حرارت یک الکترود طوری بالا برود که مقاومت الکتریکی آن مانع گذر الکترون‌های آماده تخلیه از الکترود مثبت شود، الکترون‌ها الکترود منفی خنک‌تر را انتخاب می کنند. شاید به همین دلیل است که بعضی‌ها با خطای دید تصور می‌کنند که همه الکترودها با هم جرقه می‌زنند، چون چشم انسان از دیدن و تشخیص حدود چند ده جرقه در ثانیه و تمیز دادن بین آنها ناتوان است.

البته لازم به ذکر است تولید شمع‌های چند پلاتین در زمان خود نسبت به شمع‌های عادی یک انقلاب بود و در زمان خود گام مثبتی در راستای احتراق بهتر به حساب می‌آمد.

شمعهای سوزنی ایریدیم جدید با تکیه بر خواص مواد بکار رفته در آنها و تکنولوژی صرف شده در ساختشان دارای جرقه قوی تر در راستای سیلندر که امکان انتشار همگن شعله را پدید می‌آورد و باعث بهسوزی می‌گردد، از عمر طولانی برخوردار بوده و اقدام موثری در راستای بالا بردن کارآیی موتورهای درون‎سوز و حفظ محیط زیست به حساب می‌آیند.

البته اغلب به دلیل بالا بودن هزینه ساخت از قیمت‌های بالایی برخوردارند که البته با کاهش مصرف سوخت و افزایش عمر قطعات موتور خودرو این هزینه اولیه را برای مصرف‌کننده جبران خواهند کرد.

شمع موتور خودرو همه به یک گونه طراحی نشده‌اند و دارای انواع گوناگونی می‌باشند که هر کدام برای نوعی از موتور خودرو ساخته شده‌اند.

دسته‌بندی شمع موتور به صورت ذیل می‌باشد:

شمع موتور سرد

که برای عملکرد در موتورهای با دمای بالا طراحی شده‌اند و دارای پایه‌های کوتاه می‌باشند تا سریعا بتوانند گرمای ایجاد شده در اثر جرقه‌زنی را کاهش دهند.

شمع موتور گرم

که برای عملکرد در موتورهای با دمای پایین طراحی شده‌اند و دارای پایه‌های بلندتری می‌باشند تا گرمای خود را دیرتر از دست داده و در نتیجه بتوانند رسوبات باقی مانده حاصل از احتراق را در روی خود شمع بسوزانند.

شمع نیکلی:

که جنس الکترودهای آن از آلیاژ نیکل می‌باشد و دارای طول عمر کوتاهی می‌باشند.

شمع پلاتینیومی:

که جنس الکترودهای شمع از آلیاژ پلاتینیوم بوده و دارای طول عمر بسیار بالایی هستند. اینگونه شمع‌ها توانایی تحمل دمایی تا ۲۵۰۰ درجه سانتیگراد را داشته و قادرند تا ۱۰۰ هزار کیلومتر کارکرد مفید داشته باشند.

شمع ایریدیومی:

اینگونه از شمع نیز که الکترود مثبت آن از جنس ایریدیوم است، دارای طول عمر بالاتری نسبت به شمع‌های پلاتینیومی می‌باشد.

شمع موتور چند الکترودی:

این گونه از شمع موتور از چند الکترود منفی برخوردار هستند که باعث طول عمر بسیار بالاتر می‌شود. به علت اینکه هربار جرقه‌زنی باعث خوردگی قطب منفی می‌گردد، هر الکترود پس از خورده شدن، جای خود را با الکترود نزدیکتر به قطب مثبت عوش کرده و در نتیجه طول عمر بالاتری برای شمع ایجاد می نمایند.

نشانه‌های خرابی شمع خودرو چیست؟

یکی از نشانه‌های خرابی شمع‌ها سیاه شدن آنهاست. همچنین شمع دارای یک عایق چینی است که اگر صدمه دیده باشد یا ترک برداشته باشد اختلاف پتانسیل لازم در دو سر الکترودها ایجاد نمی‌شود و در نتیجه جرقه هم نخواهیم داشت و یکی از سیلندرهای موتور خودروی شما کار نخواهد کرد که این مشکل با بد کار کردن و لرزش و صدای اضافی همراه است و تشخیص آن کار سختی نیست.

چرا شمع نیاز به تعویض دارد؟؟؟

با ایجاد جرقه توسط شمع موتور، مقادیر ناچیزی از الکترود آن از بین می‌رود، تا در نهایت الکترود آن قدر فرسوده می‌شود که دیگر توان ایجاد جرقه برای مشتعل ساختن مخلوط سوخت و هوا را نخواهد داشت.

الکترودهای شمع بعد از مدتی تمام شده و شمع کارایی خود را از دست می‌دهد. قابل ذکر است در محفظه احتراق، بدلیل مشتعل شدن بنزین و هوا، دوده و موارد دیگر تولید می گردد که بر سر الکترودها رسوب می‌کنند.

البته شمع‌ها طوری طراحی شده که باعث می‌گردد این مواد زائد تحت دمای زیاد بسوزد و رسوب نکند اما به هر حال به مرور زمان رسوب انجام شده و همین امراز ایجاد جرقه جلوگیری می‌کند. در نتیجه شمع‌ها باید در زمان مشخصی تعویض گردند.

برای آشنایی با شرکت هیوندا و محصولات این برند معروف اینجا کلیک کنید

 

شمع خودرو را چه زمانی باید عوض کنیم؟؟؟

از لحاظ طول عمر، مدت زمانی که شمع موتور شما به طور مناسب عمل می‌کند به شمع‌های مورد استفاده در موتور شما بستگی دارد.

شمع‌های مسی معمولی فقط حدود 30 هزار کیلومتر عمر خواهند کرد.

شمع‌های پلاتینیومی می‌تواند تا 100 هزار کیلومتر عمر کنند.

انواع دیگر نیز می‌توانند تا نهایتاً 150 هزار کیلومتر عمر کنند.

مشکلات عمده شمع موتور همراه با راه‌حل

⇐شمع موتور سالم

ظاهر سر شمع موتور:

نوک چینی عایق سفید متمایل به خاکستری یا زرد متمایل به خاکستری تا قهوه‌ای باشد ، گویای این است که موتور میزان است، دامنه حرارتی شمع صحیح می‌باشد سیستم سوخت و برق موتور تنظیم است موتور ریپ نمی‌زند و ساسات درست عمل می‌کند. اثری از مکمل‌های سربی بنزین و یا سایر ترکیبات متعلقه روغن موتور روی سطح چینی دیده نمی‌شود و موتور در دمای مناسب کار می‌کند.

⇐ شمع سالم با سر قرمز

ظاهر سر شمع :

چینی به رنگ صورتی مایل به قرمز

علت :

مواد افزودنی به بنزین بدون سرب برای بالا بردن اکتان، شمع سالم محسوب می‌شود.

⇐شمع آغشته به بنزین

ظاهر سر شمع :

سر شمع آغشته به بنزین بوده و معمولا بوی بنزین کاملا به مشام می‌رسد.
معمولا چینی سر شمع به رنگ زغال در آمده است.

علت :

تنظیم نبودن ساسات و خفگی، پاشش مخلوط سوخت و هوا غلیظ،
مشکل در سیستم جرقه‌زنی، استفاده از شمع سرد، نشت انژکتور سوخت.

نتیجه :

ریپ زدن و بد روشن شدن موتور.

راه‌حل :

کنترل مخلوط هوا و بنزین، چک کردن سیستم برق و شمع‌ها، چک کردن انژکتورها.

⇐کوبش (دتونیشن)

ظاهر سر شمع :

معمولا چینی سر شمع ترک خورده، قسمتی از آن خورده یا کنده شده است، الکترود منفی نیز خرد یا کنده شده است.

علت :

اکتان پایین سوخت، تایم موتور بیش از حد آوانس می‌باشد، صدای ناک شنیده می‌شود(چق چق).

راه‌حل :

سوپاگ EGR چک شود، سنسور ناک یا دتونیشن چک شود، ارزش حرارتی شمع با کاتالوگ چک شود.

⇐فرسودگی شدید الکترود

ظاهر سر شمع :

معمولا الکترود مرکزی شمع کاملا و یا تا حد زیادی از بین رفته و لبه‌های آن گرد شده و چینی دور الکترود سوخته است.

علت :

عدم تعویض شمع موتور‌ها در زمان تعیین شده.

نتیجه :

ریپ زدن به ویژه به هنگام شتاب گرفتن.

بد روشن شدن موتور به علت زیاد شدن فاصله دو الکترود.

راه‌حل :

تعویض شمع موتورها.

 

         برای خرید آنلاین لوازم یدکی خودروی خود اینجا کلیک کنید

⇐سر شمع براق – رسوبات سربی

نقاطی از چینی به رنگ لعابی زرد متمایل به قهوه‌ای و گاهی هم سبز رنگ در می‌آید.

علت :

وجود ترکیبات سربی در بنزین، این لایه لعابی معمولا” هنگامی ایجاد می‌شود که مسافتی طولانی در حالت تخته گاز رانندگی شود.

نتیجه :

در حالت رانندگی در حالت تخته گاز، لایه لعابی از نظر الکتریکی هادی گشته و سبب ریپ زدن می‌گردد.

راه‌حل :

تعویض شمع‌ها با درجه حرارت خنک تر، پاک کردن شمع معیوب فایده‌ای ندارد.

⇐شمع دوده زده – زغال گرفته

ظاهر سر شمع :

نوک چینی عایق، الکترودها و پوسته شمع، با لایه‌ای از دوده سیاه مخملی پوشیده می‌شود.

علت :

میزان نبودن مخلوط هوا و بنزین (کاربراتور و یا انژکتور) غلظت مخلوط هوا و بنزین، گرفتگی فیلتر هوا، تنظیم نبودن ساسات اتوماتیک یا زیاده از کشیدن ساسات دستی.
بکار بردن شمع سرد، نشت بودن سیستم وکیوم کاربراتور، کنیستر کربنی خراب، رانندگی در مسافت‌های بسیار کوتاه.

نتیجه :

ریپ زدن و بد روشن شدن در حالت سردی موتور.

راه‌حل :

تعویض شمع‌ها با درجه حرارت گرم‌تر، کنترل مخلوط هوا و بنزین و کنترل ساسات، هواکش کثیف را تعویض گردد.

⇐ پیش احتراق (Pre Ignition)

ظاهر سر شمع :

الکترود مرکزی و منفی شمع ذوب شده، چینی سر شمع صدمه دیده است.

علت :

شمع بسیار گرم برای موتور، برق دزدی وایر های شمع از یکدیگر، آوانس بیش از حد سیستم جرقه، مخلوط سوخت و هوای بسیار رقیق، سوپاپ EGR معیوب، پر شدن اتاق انفجار با باقیمانده‌های سوخت بد، وجود نقاط بسیار داغ در اتاق انفجار بدلیل سیستم خنک‌کاری ضعیف در سر سیلندر، بستن شمع با گشتاور نامناسب و یا خرابی واشر سر سیلندر.

نتیجه :

ریپ زدن، افت قدرت موتور و آسیب دیدن آن.

راه‌حل :

تنظیم سیستم سوخت و برق موتور، نصب شمع‌های جدید و با کیفیت با دامنه حرارتی صحیح، استفاده از وایر‌های مناسب، چک سیستم خنک‌کاری موتور.

⇐تجمع خاکستر

ظاهر سر شمع :

سر الکترود مثبت و منفی به همراه سر سرامیکی آن بوسیله لایه ضخیمی از خاکستر طلایی مایل به سفید پوشانده شده است.

علت :

استفاده از بنزین سرب‌دار و استفاده از مکمل‌های سرب‌دار بنزین و مکمل بی‌کیفیت روغن.

نتیجه :

ریپ زدن، افت قدرت موتور بدلیل عایق شدن سر شمع با خاکستر.

راه‌حل :

نصب شمع‌های جدید و با دامنه حرارتی صحیح استفاده از بنزین و مکمل های مرغوب.

⇐آغشته شدن سر شمع به روغن

ظاهر سر شمع :

ایجاد لایه ضخیمی از خاکستر ملحقات روغن و بنزین روی چینی، الکترود مرکزی و الکترود منفی، ساختار این خاکستر نرم و نیم‌سوز مانند است.

علت :

روغن به اتاقک احتراق نفوذ کرده‌است، رینگ‎های روغن پیستون سوخته یا شکسته است، گیت سوپاپ سوخته است.

نتیجه :

گداختگی این خاکستر منجر به احتراق پیش از وقت مخلوط هوا و بنزین در اتاقک احتراق شده و سبب افت قدرت موتور می‌گردد.

راه‌حل :

تعمیر موتور، تعویض شمع موتورها.

⇐ آسیب مکانیکال

ظاهر سر شمع :

الکترود مثبت و منفی دفرم شده و سرامیک سر شمع شکسته یا پریده است.

علت :

آسیب‌دیدگی فیزیکی ناشی از ضربه یا زمین افتادن حین نصب یا بد نصب کردن، مناسب نبودن اندازه شمع و برخورد آن با پیستون، شکستن یا لب پر شدن پیستون یا سوپاپ.

نتیجه :

ریپ زدن و از دست دادن جرقه.

راه‌حل :

تعویض شمع‌ها و تعمیر موتور در صورت نیاز.