آموزشی

سنسور موقعیت دریچه گاز چیست / دلایل و علائم خرابی آن

سنسور موقعیت دریچه گاز

سنسور موقعیت دریچه گاز ( TPS ) وظیفه دارد که درصد باز بودن دریچه گاز را اندازه گیری کرده و به واحد کنترل الکترونیکی (ECU) ارسال کند و ECU نیز بر اساس اطلاعات دریافتی از این سنسور ، مقدار پاشش سوخت را نسبت به مقدار باز بودن دریچه گاز ( مقدار هوای ورودی به موتور ) تغییر می دهد .

سنسور TPS در واقع یک مقاومت متغیر است که با باز شدن دریچه گاز مقاومتش تغییر می کند. با اطلاع دادن به ECU درباره باز شدن دریچه گاز، ECU می تواند به منظور حفظ نسبت مخلوط بنزین و هوا سوخت را غنی کند. تنظیم اولیه سنسور TPS بسیار مهم است زیرا سیگنال ولتاژی که ECU از آن دریافت می کند موقعیت دقیق دریچه گاز را به آن گزارش می کند. بنابراین تنظیم اولیه باید تا حد امکان به مشخصات کارخانه (در دفترچه خودرو) نزدیک باشد. این تنظیم با استفاده از اهم متر دیجیتال و خواندن ولتاژ سنسور انجام می شود.

در خودروهایی که دریچه گاز برقی دارند یک موتور برقی کوچک برای فعال کردن آن استفاده می شود که اطلاعاتش را از سنسورهای موقعیت روی پدال گاز می گیرد. وقتی پدال گاز فشرده شود مقاومت برقی پتانسیومتر داخل سنسورهای پدال تغییر می کند. واحد کنترل متوجه این تغییر در موقعیت شده و بر اساس آن به دریچه گاز فرمان باز شدن را صادر می کند. یک جفت سنسور موقعیت روی شافت دریچه گاز متوجه تغییر موقعیت دریچه گاز شده و در واکنش به آن سیگنال هایی به واحد کنترل می فرستند تا اینکه واحد کنترل موقعیت دقیق دریچه گاز را بداند و همه چیز به درستی کار کند.

سنسور موقعیت دریچه گاز

عملکرد سنسور موقعیت دریچه گاز

قبل از اینکه بخواهیم بیشتر راجع به عملکرد این سنسور بدانیم، بهتر است اجزای اصلی آن را بشناسیم.
سنسور دریچه گاز شامل ۳ پین مختلف است:
پین ۱: مثبت ۵ ولت
پین ۲: سیگنال
پین ۳: اتصال منفی
زمانی که راننده سوئیچ را باز می‌کند اطلاعاتی از پین ۱ یعنی پین مثبت ۵ ولت و پین اتصال منفی برای سنسور ارسال می‌گردد. هنگامی‌که خودرو روشن است و راننده پای خود را روی پدال گذاشته و گاز می‌دهد، مقاومت متغیر، میزان باز شدن دریچه گاز توسط پولکی را به ولتاژ تبدیل می‌کند. این ولتاژ توسط پین ۲ برای کامپیوتر خودرو ارسال می‌گردد.
سنسور دریچه گاز در مصرف سوخت تأثیرگذار است. هنگامی‌که راننده به خودرو گاز می‌دهد وضعیت باز و بسته بودن، ولتاژ و زاویه سنسور تغییر می‌کند. در این شرایط کامپیوتر مقدار هوای ورودی به منیفولد را توسط سنسور مپ (سنسور فشار و دمای هوای ورودی) اندازه‌گیری کرده و میزان پاشش بنزین را تنظیم می‌کند.
سنسور‌های دریچه گاز بر اساس نوع کامپیوتر بر روی خودرو نصب می‌شوند. در هر مدل کامپیوتر باید مدل مخصوص به همان خودرو را مورد استفاده قرار داد؛ در غیر این‌صورت نصب مدل دیگری بر روی خودرو جوابگو نخواهد بود و مشکلات متعددی ازجمله ریپ زدن خودرو را به همراه خواهد داشت.

عوامل خرابی سنسور موقعیت دریچه گاز

عوامل متعددی می‌توانند در خرابی سنسور دریچه گاز تأثیر داشته باشند. در لیست زیر مهم‌ترین عواملی که باعث ایجاد خرابی در این سنسور می‌شوند را به صورت خلاصه به شما گوشزد خواهیم کرد.

– یکی از عوامل خرابی سنسور دریچه گاز، آب خوردن به سنسور است. رانندگانی که خودرو خود را به کارواش برده و موتور آن را شستشو می‌دهند حتماً باید سوکت تمام سنسورها از جمله سنسور دریچه گاز را توسط باد خشک کنند. معمولاً کارواش‌های جدید به دستگاه مربوطه برای این مورد مجهز هستند.

– دیگر عاملی که در خرابی این سنسور تأثیرگذار است فشار آوردن بیش‌ازحد معمول و گاز دادن زیاد به خودرو است. دور موتور خودرو را تا حد کاتاف (زمانی که سوپاپ ورودی موتور به خاطر فشار ناگهانی و بیش‌ازاندازه بسته شده و ورود هوا یا سوخت به داخل پیستون برای لحظاتی متوقف می‌شود) بالا نبرید تا آسیبی به سنسور دریچه گاز وارد نشود. با توجه به کیفیت پایین اجناس موجود در بازار، نباید فشار زیادی به ماشین وارد شود تا قطعات فابریک خودرو خراب نشوند.

– کثیف بودن محفظه دریچه گاز و کثیف ماندن به مدت طولانی نیز باعث خراب شدن سنسور دریچه گاز می‌شود. اگر محفظه داخل دریچه گاز به مدت طولانی کثیف بوده و جرم گرفته باشد، باعث باز ماندن پولکی می‌شود. اگر پولکی باز باشد، به دنبال آن سنسور دریچه گاز نیز باز شده و به‌اندازه ۱ یا ۲ درجه تغییر زاویه پیدا می‌کند. زاویه داشتن طولانی‌مدت مقاومت متغیر را دچار خرابی خواهد کرد. در چنین حالتی، حتی با شستن و تمیز کردن محفظه داخل دریچه گاز، سنسور به حالت قبل خود بازنمی‌گردد و باید تعویض شود.

سنسور موقعیت دریچه گاز

علائم خرابی سنسور موقعیت دریچه گاز

• بالا ماندن دور موتور

شایع‌ترین عیبی که در صورت خراب بودن سنسور به وجود می‌آید گاز خوردن خودرو هنگام خلاص بودن است. متأسفانه اکثر مردم وقتی می‌بینند خودرو در هنگام خلاص بودن نیز بدون دلیل گاز می‌خورد، اقدام به تعویض استپر موتور می‌کنند. درصورتی که این ایراد می‌تواند از خراب بودن سنسور موقعیت دریچه گاز باشد.

• کپ کردن خودرو در دور موتور ۲۵۰۰ تا ۳۰۰۰

در هنگام گاز دادن اگر می‌بینید دور موتور بین دورهای ۲۵۰۰ تا ۳۰۰۰ بوده و خودرو به درستی گاز نمی‌خورد و خفه می‌کند، به این معنی ا‌ست که سنسور دریچه گاز خراب است.

• تأخیر در گاز خوردن خودرو

اگر ولتاژ سنسور دریچه گاز کمتر از حد استاندارد باشد خودرو دیر گاز می‌خورد. به دلیل آنکه چند ثانیه طول می‌کشد تا ولتاژ به حد استاندارد برسد تا خودرو شرایط مناسب برای گاز خوردن را پیدا کند.

• تأخیر در پایین آمدن گاز خودرو

اگر بعد از رها کردن پدال گاز، درجه دور موتور با تأخیر به حالت نرمال برگردد، ایراد از سنسور دریچه گاز است. در چنین شرایطی سنسور حالت فنری بودن خود را از دست‌ داده است و چندثانیه‌ای زمان خواهد برد تا به حالت اولیه بازگردد.

• افزایش مصرف سوخت

هم‌زمان با گاز خوردن خودرو یا تأخیر در برگشت دور موتور به حالت عادی، کامپیوتر تشخیص می‌دهد که دریچه گاز باز است. در این حالت، ورودی دریچه گاز باز می‌ماند و پاشش سوخت قطع نمی‌شود. این مسئله عاملی برای افزایش مصرف سوخت خواهد بود که عموم مردم از آن اطلاعی ندارند.

• خاموش شدن خودرو در هنگام سرد بودن

اگر خودرو سرد باشد و شما اقدام به گاز دادن خودرو کنید و خودرو خاموش شود، به احتمال خیلی زیاد نشان از مشکل داشتن سنسور دریچه گاز دارد.

سنسور موقعیت دریچه گاز

نحوه عیب‌یابی سنسور موقعیت دریچه گاز

چک کردن با دیاگ :

بر روی دستگاه دیاگ 3 پارامتر قابل رؤیت است.
1-زاویه دریچه گاز.
2-ولتاژ دریچه گاز.
3-وضعیت دریچه گاز
دستگاه دیاگی که اطلاعات سنسورها را نشان دهد معمولا موقعیت دریچه گاز را به صورت درصدی از باز بودن آن نشان می دهد. دستگاه های حرفه ای تر بسته به نوع نرم افزار ممکن است بتوانند ولتاژ واقعی سنسور TPS را نیز نشان دهند. دستگاه دیاگ را به پورت مربوطه متصل کرده سوییچ را باز کنید و سپس اطالاعات سنسور TPS را بررسی کنید. در دور آیدل باید صفر یا چند درجه باشد. خیلی آهسته پدال گاز را فشار دهید تا اینکه کامل باز شود. در این حالت باید مشاهده کنید که درصد باز بودن دریچه گاز به تدریج به 100 برسد. اگر تغییری مشاهده نشود به معنای عدم ارسال اطلاعات توسط سنسور موقعیت دریچه گاز است. اگر بیشتر از 5 درصد در دور آیدل و کمتر از 90 درصد در حالت تخت گاز مشاهده کردید به معنای ایراد داشتن سنسور است.

توجه داشته باشید که بیشتر دستگاه های دیاگ سرعت نشان دادن اطلاعاتشان در حدی سریع نیست که قطع و وصل شدن لحظه ای سیگنال های ارسالی TPS بین حالت آیدل و تخت گاز را نشان دهد. ولی از آنجایی که بیشترین فرسودگی سنسور TPS معمولا بین حالت 0 تا 20 درصد باز بودن دریچه گاز رخ می دهد سعی کنید دریچه گاز را بین این دو حالت قرار دهید و پیوسته بودن سیگنال را چک کنید. اگر هنگام نگه داشتن پدال گاز (یا اهرم دریچه گاز از داخل موتور) متوجه شدید که ناگهان سیگنال قطع شد نشانه خراب بودن سنسور TPS است.

سنسور موقعیت دریچه گاز

اگر دستگاه دیاگ شما نمی تواند ولتاژ TPS را نشان دهد می توانید از طریق وصل کردن ولت متر به کانکتور سنسور میزان ولتاژ آن را بررسی کنید. اول از همه چک کنید که هنگام باز بودن سوییچ TPS دارای ولتاژ باشد. سنسور TPS نمی تواند سیگنال درست را تحویل دهد مگر اینکه سیگنال مرجع را از ECU دریافت کند. برای دسترسی به اتصال مرجع به نقشه سیم کشی مراجعه کنید و دنبال ولتاژ 5 بگردید.

مورد بررسی دوم چک کردن ولتاژ ارسالی پایه است. ولتاژ خوانده شده را با ولتاژ ذکر شده در دفترچه خودرو مقایسه کنید. مقادیر ولتاژ TPS معمولا تا صدم ولت تعیین می شوند بنابراین اگر ولتاژ پایه در محدوده 5 صدم (0.05) ولت از مقدار تعیین شده نبود ممکن است سیگنال خروجی سنسور نیاز به تنظیم داشته باشد. برای این منظور دستگاه اُسیلوسکوپ (نوسان نما) می تواند انحرافات موجود در منحنی ولتاژ را به خوبی نشان دهد.

توجه داشته باشید که در شرایط عادی سنسور TPS نباید نیاز به تنظیم داشته باشد. ولی اگر دستگاه دیاگ خطایی در تنظیمات آن نمایش دهد یا خود سنسور خراب باشد باید تعویض شود یا هنگامی که کاربراتور و دریچه گاز تعویض می شوند ممکن است نیاز به تنظیم سنسور وجود داشته باشد. البته این موضوع فقط در مورد خودروهای قدیمی تر صدق می کند. در اکثر خودروهای جدید سنسور TPS به صورت خودکار خودش را کالیبره می کند. کامپیوتر موتور از ولتاژ پایه در حالت آیدل استفاده کرده و آن را به عنوان درصد صفر یا بسته بودن دریچه گاز در نظر می گیرد.

سنسور موقعیت دریچه گاز

چک کرن با دستگاه مولتی متر (اهم متر) :

ابتدا کلید یا سلکتور دستگاه مولتی متر را روی قسمت اهم متر قرار داده و سپس سیم های مشکی و قرمز را در مکان مربوطه قرار داده و دو سر سیم های مشکی و قرمز را طبق جدول زیر دو ه دو در حالت بسته و کاملا باز آزمایش کنید . چنانچه مقدار مقاومت به دست آمده در موقع آزمایش طبق جدول استاندارد مربوطه نباشد و یا مقدار مقاومت در حالتهای باز و بسته بین پای های مختلف ثابت بماند ( به جز دو پایه ) و تغییر نکند ( البته مقدار مقاومت در بین دو پایه در حالت بسته و باز در حالت ایده آل ثابت می باشد ) سنسور موقعیت دریچه گاز خراب بوده و باید تعویض گردد .

نتیجه گیری

سنسور دریچه گاز یکی از قطعات مصرفی و بسیار کاربردی در خودرو است. این سنسور قابل تعمیر نیست و در صورت خراب شدن باید تعویض گردد. این سنسور در صورت خرابی علائم متنوعی دارد که در زمان عیب‌یابی باید به نکات ذکرشده توجه کرد. سعی کنید موتور خودرو را شستشو ندهید و یا اگر مجبور هستید موتور خودرو را شستشو دهید، بهتر است این کار را به یک کارشناس بسپارید. اگر بدون توجه به این موضوع اقدام به شستشوی موتور کنید، می‌توانید خیلی راحت باعث خراب شدن و از کار افتادن سنسورها شوید.
ما در این مقاله از وب‌سایت کارنامه سعی کردیم تا شما را با خصوصیت‌های سنسور دریچه گاز آشنا کنیم. فراموش نکنید که این سنسور یکی از مهم‌ترین قطعات داخل یک خودرو به حساب می‌رود و خرابی آن نه تنها باعث از کار افتادن خوردو می‌شود، بلکه می‌تواند به آسیب‌دیدگی دیگر قطعات از جمله موتور منجر شده و شما را متحمل هزینه‌های سنگین کند. پس با مطالعه دقیق نکات گفته شده در این مقاله می‌توانید اطلاعات مفیدی از این قطعه به‌دست آورده و با علائم و نشانه‌های مربوط به خرابی آن آشنا شوید تا در آینده و درصورتی که با چنین مشکلی رو‌به‌رو شدید، با اطلاعات کافی به سراغ عیب‌یابی رفته و اقدامات لازم برای پیش‌گیری از وقوع مجدد این مسائل را نیز به‌موقع انجام دهید.

دیدگاهتان را بنویسید